Jak dobrać struny do gitary akustycznej

Wstęp

Struny w gitarze są elementem, który bezpośrednio wpływa na komfort gry oraz brzmienie. Wiedza z zakresu tego tematu jest kluczowa dla każdego gitarzysty. Struny dość szybko ulegają zużyciu i dobrze jest zadbać o regularną wymianę. Jest to szczególnie ważne dla muzyków koncertujących lub nagrywających w studio. Poniżej poradnik – jak dobrać struny do gitary akustycznej.

Na wstępie chciałbym zaznaczyć, że dobór strun jest mocno indywidualny. Moje propozycje nie muszą być idealnym wyznacznikiem dla każdego. Są to opcje, które sprawdzały się u mnie przez ostatnich 20 lat przygody z gitarą.

Uwaga! Do każdego typu gitary (akustyczna, elektryczna, klasyczna) dobieramy dedykowany komplet strun. Nie zalecam eksperymentów na tym polu – na przykład zakładania metalowych strun (z gitary akustycznej) do gitary klasycznej.


Rozmiar

Struny możemy podzielić ze względu na grubość. Średnica wyrażona jest w calach. Przykładowo: komplet .012 .016 .024 .032 .042 .053 opisuje grubość strun licząc od wiolinowej E (najcieńsza) do basowej E (najgrubsza).

Do gitary akustycznej najczęściej dobieramy jeden z trzech rozmiarów:

  • 11-49
  • 12-53 (lub 54)
  • 13-56

Najbardziej uniwersalny jest komplet 12-53, który osobiście polecam. Uzyskamy na nim pełne brzmienie basu oraz soczyste wioliny przy komfortowej grze. To właśnie ten rozmiar używa  większość gitarzystów akustycznych.

Komplet 11-49 oferuje większy komfort gry, ale kosztem brzmienia. Nie uzyskamy na nim mocnego basu, a wioliny będą „strzelać” przy mocniejszym ataku. Kiedy w takim razie warto kupić taki komplet? Jest to dobra opcja dla osób początkujących, które nie mają jeszcze odpowiednio mocnych palców do zestawu 12-53. Komplet 11-49 mogę polecić również dla gitarzystów, którzy grają partie solowe z podciąganiem strun.

Zestaw 13-56 to obowiązkowy wybór dla osób, które grają w niższym stroju niż standardowy EADGBE. Komplet 13-56 oznacza potężny bas oraz niesamowite, tłuste brzmienie wiolinów, które w partiach solowych cieszą ucho. Minusy? W standardowym stroju gra się trudno. Opcja tylko dla osób o mocnych palcach.

Niektórzy producenci wychodzą poza utarte schematy i oferują niestandardowe komplety (np. grubszy bas i cieńsze wioliny). Ich zastosowanie to stroje alternatywne (np. DADGAD) lub obniżony strój w gitarze barytonowej. Jest to temat na osobny poradnik.

Podsumowanie: najbardziej uniwersalny komplet strun to 12-53


Materiał

Struny wykonane są z różnych materiałów, które wpływają na ich brzmienie, wygodę gry oraz żywotność. Omówię popularne opcje.

Większość producentów oferuje struny z tradycyjną owijką z brązu (Bronze 80/20) lub brązu z domieszką fosforu (Phosphor Bronze). W moim odczuciu struny z fosforem brzmią nieco klarowniej i dłużej zachowują dobre brzmienie. Jeśli mogę Wam coś polecić to drugą opcję.

Na rynku spotkacie również struny o zwiększonej żywotności. Specjalna powłoka (np. struny Elixir Nanoweb z powłoką z opatentowanego tworzywa Gore) zwiększa wytrzymałość na brud i korozję. Struny są droższe nawet o 100%, ale ich żywotność jest większa nawet do 5 razy. Struny standardowe średnio wymieniamy raz na miesiąc. Elixir przetrwa przynajmniej 5 miesięcy (znam osoby, które zmieniają co 12 miesięcy). Powłoka ochronna ma jednak wpływ na brzmienie. Można odnieść wrażenie, że gitara brzmi nieco „sterylnie” ze specyficzną górką i lekkim zamuleniem basów. Musimy również zaakceptować, że struna w dotyku jest śliska. Dla jednych to super właściwość, a dla drugich przeszkoda. Jak będzie u Ciebie – sam musisz się przekonać.

Jeśli Twoje dłonie mają skłonność do nadmiernego pocenia to prawdopodobnie struny bez specjalnej powłoki ochraniającej szybko stracą żywotność. Pojawi się na nich korozja, a brzmienie będzie matowe. Niektóre osoby potrafią „załatwić” nowe struny nawet po kilkunastu minutach intensywnej gry. W takiej sytuacji struny o zwiększonej żywotności to doskonały wybór.

Warto wiedzieć, ze struny o wydłużonej żywotności również występują w wersji 80/20 Bronze lub Phopshor Bronze. Zawsze wybieram opcję drugą.

Podsumowanie: polecam normalne struny Phosphor Bronze dla suchych dłoni lub z powłoką ochronną dla potliwych dłoni


Producent

Od liczby producentów strun można dostać zawrotów głowy. Jak w każdej branży są marki premium, średnie oraz budżetowe. Najbardziej popularne wybory to produkty firm: Martin, D’Addario, Elixir, Ernie Ball, DR oraz GHS. Na szczególną uwagę zasługuje marka Elixir, która oferuje najlepsze na rynku struny z powłoką ochronną. Dla mnie od lat świetnym wyborem są Martiny oraz D’Addario. Warto również sprawdzić mniej znane struny z kategorii premium o nazwie John Pearse. Marka strun jest kwestią osobistych preferencji. Testujcie i szukajcie ulubionego brzmienia.

Podsumowanie: zawsze warto kupować struny z segmentu premium, ponieważ oferują najlepsze brzmienie, strojenie oraz żywotność


Moje 3 ulubione komplety strun

  • Martin SP Phosphor Bronze 12-54 (alternatywnie Eric Clapton lub Tommy Emmanuel signature)
  • Daddario EJ16 Phosphor Bronze 12-53
  • Elixir Nanoweb Phoshor Bronze 12-53 (struny z powłoką ochronną)

FAQ

 Gitara nie stroi po wymianie strun

Struny muszą się „ułożyć”. Po wymianie kompletu strun delikatnie ponaciągaj struny (ruchy nie muszą być mocne, bo struna może się zerwać). Strój gitary szybciej się ustabilizuje.

Jak rozpoznać zużyte struny

Stare struny mają oznaki korozji oraz miejscowo zmieniony kolor na owijce. Brzmienie jest całkowicie matowe i nieprzyjemne dla ucha. Kolejna oznaka to częste problemy z trzymaniem stroju.

Nowy komplet strun szybko traci brzmienie

Zadbaj o higienę dłoni zanim złapiesz za gitarę. Struny nie lubią brudu i tłuszczu. Kremy do rąk szybko pozbawią je dobrego brzmienia. Jeśli masz nadmiernie potliwe dłonie to warto pomyśleć o strunach o zwiększonej żywotności.

Jak często wymieniać struny w gitarze akustycznej

Struna ma oznaki zużycia – brzmi matowo, nie trzyma stroju, widać oznaki korozji, ma uszkodzoną owijkę (przerwane zwoje lub mocno zmieniony kolor). Struny zmieniamy zazwyczaj przed ważnymi wydarzeniami – przed koncertem czy nagraniami w studio. Stare struny mają wpływ na szybkie zużycie progów.

Zerwana struna w gitarze

Struny wiolinowe częściej ulegają zerwaniu niż basowe. Jest to normalne przy intensywnej grze. Jeśli dzieje się tak zbyt często to warto wygładzić powierzchnię podstawka pod struny, który ma bezpośredni kontakt ze struną. Pamiętaj, że nie musisz kupować całego kompletu dla jednej struny. W sklepach muzycznych bez problemu można kupić struny na sztuki.

Niewygodna gra po wymianie strun

Jeśli założyłeś inny rozmiar strun niż do tej pory to komfort gry może się zmienić. Struny najlepiej wymieniać jedna po drugiej. Zadbamy w ten sposób o stabilność gryfu. Jeśli usunąłeś wszystkie struny jednocześnie lub założyłeś komplet o innej grubości to mogła zmienić się krzywizna gryfu. Zmianę krzywizny odczujesz najczęściej wyższą akcją strun – gra jest mniej wygodna. Gryf regulujemy prętem przy użyciu klucza. Można to zrobić we własnym zakresie (przy minimalnym doświadczeniu) lub u lutnika.

Cena wymiany strun w sklepie / u lutnika

Każdy profesjonalny gitarzysta wymienia struny we własnym zakresie. Jeśli jesteś początkujący to jak najszybciej naucz się tej umiejętności. Oszczędzisz w ten sposób czas i pieniądze. Wymiana to koszt ok. 30zł czyli wartość dobrego kompletu strun.

Ile kosztują dobre struny do gitary akustycznej

Dobrej jakości struny kosztują od ok. 30zł w górę. Producenci czasem sprzedają struny w zestawie, gdzie mamy kilka kompletów. Taka opcja jest bardziej opłacalna. Struny o wydłużonej żywotności to większy wydatek. Musimy przygotować przynajmniej 45zł. Struny Elixir z powłoką Gore są z górnej półki cenowej – ok. 70zł.

Jakie akcesoria potrzebuję do wymiany strun

Proces wymiany strun ułatwia korbka do nawijania strun oraz narzędzie do wyciągania kołeczków z mostka gitary. Akcesoria nie są drogie w zakupie.

 

autor: Piotr Słapa